न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं ।  शरीर बग्यो, घर बग्यो, बाटो बग्यो, आशा भने बग्न दिएनन् सुरक्षाकर्मीले ! बाढी आउँदा नदीले कसैको परिचय सोध्दैन। पहिरो खस्दा जात, वर्ग र हैसियत छुट्याउँदैन। प्रकृतिको एउटा प्रहारले वर्षौँ लगाएर बनाएको घर, खेत, सडक, पुल र सम्पत्ति क्षणभरमै माटोमा मिसाइदिन सक्छ। तर विपद्को त्यो अँध्यारो घडीमा एउटा भरोसा भने नागरिकको आँखामा जीवित रहन्छ—राज्यका सुरक्षा निकाय।

भोटेकोशीको उर्लंदो बाढीले गरेको विनाश र विध्वंशले नेपाली समाजलाई फेरि एकपटक प्रकृतिको शक्तिसामु मानिस कति निरीह रहेछ भन्ने कठोर पाठ पढाएको छ। नदीको भेलले बस्ती बगायो, सडक काट्यो, संरचना ढाल्यो, सम्पर्क टुटायो। कतै घरभित्र मानिस फसे, कतै आफन्त सम्पर्कविहीन भए, कतै जीवनभरको कमाइ आँखै अगाडि पानीमा विलीन भयो।

तर यही कहालीलाग्दो दृश्यबीच अर्को तस्वीर पनि देखियो—बाढीको भेलतर्फ अघि बढिरहेको बर्दी। जब सामान्य मानिस सुरक्षित स्थान खोज्दै पछि हटिरहेका थिए, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका जवानहरू भने जोखिमको केन्द्रतर्फ अघि बढिरहेका थिए। जहाँ पानीको बहावले पाइला टेक्न दिँदैनथ्यो, त्यहीँ उनीहरू जीवन खोजिरहेका थिए। जहाँ मृत्युको सम्भावना बढी थियो, त्यहीँ उनीहरू आशा बोकेर पुगे। भनिन्छ, ‘आफू मरे डाँडापारि, अरू मरे आफ्नो घर।’ तर सुरक्षाकर्मीको कर्तव्यले यो उखानलाई नै उल्टाइदिन्छ। आफ्नो जीवनको चिन्ता थाती राखेर अरूको जीवन जोगाउनु उनीहरूको पेशागत धर्म बनेको छ।

हाइड्रोपावरभित्र फसेका नागरिकलाई उद्धार गर्न भोटेकोशीको भेलसँग जुध्दै अघि बढेको नेपाली सेनाको दृश्य केवल एउटा उद्धार अभियानको तस्वीर होइन। त्यो राज्यको संवेदनशीलता, सुरक्षाकर्मीको साहस र नागरिकप्रतिको जिम्मेवारीको जीवन्त चित्र हो। त्यो तस्वीरमा पानीको भेल थियो, तर साहस त्योभन्दा ठूलो थियो। त्यहाँ मृत्युको डर थियो, तर कर्तव्य त्योभन्दा बलियो थियो। यही हो राष्ट्रसेवा। यही हो बर्दीको अर्थ।

प्राकृतिक विपत्तिले भौतिक संरचना भत्काउन सक्छ, तर राज्य र नागरिकबीचको भरोसा भत्किन दिनु हुँदैन। यसपटक पनि सुरक्षाकर्मीको सक्रियताले यही भरोसा जोगाउने काम गरेको छ। नेपाल प्रहरीको सूचना, उद्धार र समन्वयदेखि सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन क्षमता र नेपाली सेनाको कठिन तथा जोखिमपूर्ण उद्धारसम्म—तीनवटै सुरक्षा निकायले संकटको समयमा आफ्नो भूमिकाको गम्भीरता प्रमाणित गरेका छन्। जब बाटो हुँदैन, उनीहरू बाटो बन्छन्।
जब पुल हुँदैन, उनीहरू सहारा बन्छन्।

जब नागरिक निराश हुन्छ, उनीहरू आशा बन्छन्। यस्तो सेवाको मूल्य केवल तलब वा भत्ताको अंकमा मापन गर्न सकिँदैन। त्यसैले विपद्को समयमा जोखिम मोलेर अग्रपंक्तिमा खटिने सुरक्षाकर्मीका लागि प्रोत्साहन भत्ता वृद्धि गर्ने सरकारको निर्णय सकारात्मक छ। ‘काम गर्ने हातलाई साथ चाहिन्छ’ भनेझैँ, राष्ट्रका लागि जोखिम उठाउने हातलाई राज्यले संरक्षण र प्रोत्साहन दिनैपर्छ।तर प्रश्न यत्तिमै टुंगिँदैन। भत्ता बढाएर मात्र सुरक्षाकर्मीको मनोबल उच्च हुँदैन। उनीहरूलाई आधुनिक उद्धार उपकरण, सुरक्षित पोसाक, प्रविधि, तालिम, पर्याप्त जनशक्ति, सञ्चार प्रणाली र जोखिमअनुसारको सुरक्षा व्यवस्था चाहिन्छ।

जो जवान नागरिक बचाउन भेलमा पस्छ, उसको आफ्नै सुरक्षा कसले गर्ने? राज्यले यस प्रश्नको उत्तर दिनुपर्छ। विपद् आउँदा भाषण होइन, हात चाहिन्छ विपद्को बेला नागरिकलाई लामो भाषण चाहिँदैन। उसलाई उद्धार चाहिन्छ। राहत चाहिन्छ। सुरक्षित बास चाहिन्छ। हराएका आफन्तको खोजी चाहिन्छ। त्यसैले विपद् व्यवस्थापनलाई फोटो खिच्ने र सामाजिक सञ्जालमा सूचना हाल्ने औपचारिकतामा सीमित गरिनु हुँदैन।

‘मुखले रामराम, बगलीमा छुरा’ भनेझैँ संकटमा सहानुभूतिको भाषा बोल्ने तर व्यवहारमा नागरिकलाई एक्लै छाड्ने प्रवृत्ति स्वीकार्य हुनु हुँदैन। विपद् व्यवस्थापन राज्यको प्राथमिक दायित्व हो। सुरक्षा निकाय त्यसको अग्रपंक्तिका कार्यान्वयनकर्ता हुन्। त्यसैले उनीहरूलाई स्रोतसाधनविहीन बनाएर ठूलो परिणामको अपेक्षा गर्नु आफैँमा विरोधाभास हो।

बाढी हरेक वर्ष आउन सक्छ। पहिरो दोहोरिन सक्छ। भूकम्पको जोखिम सधैँ रहन्छ। जलवायु परिवर्तनले विपद्का स्वरूप झन् जटिल बनाइरहेको छ। त्यसैले विपद् आएपछि दौडिने होइन, विपद् आउनुअघि तयारी गर्ने राज्य चाहिएको छ।
बाढीले एउटा अर्को प्रश्न पनि छाडेको छ । विपद्को घडीमा नागरिकको जीवन जोगाउन सुरक्षाकर्मीले आफ्नो ज्यान जोखिममा राखिरहेका बेला राज्यका अन्य संयन्त्रले पनि त्यही संवेदनशीलता देखाउनुपर्छ।

सडक अवरुद्ध भयो भने वैकल्पिक यातायातको व्यवस्था कसरी हुन्छ? हवाई सेवा मात्र विकल्प बन्यो भने भाडा अस्वाभाविक रूपमा बढ्छ कि बढ्दैन? राहत सामग्रीको मूल्य बढाइन्छ कि बढाइँदैन? औषधि, खाद्यान्न र अत्यावश्यक वस्तुको कालोबजारी हुन्छ कि हुँदैन? यी प्रश्न पनि विपद् व्यवस्थापनकै हिस्सा हुन्। विपद् कसैका लागि दुःख हो, कसैका लागि अवसर होइन। नागरिक संकटमा परेको बेला उसको बाध्यताबाट नाफा कमाउने मानसिकता राज्यले रोक्नुपर्छ।
किनकि सुरक्षाकर्मीले आफ्नो ज्यान जोखिममा राखेर नागरिकको जीवन बचाइरहेका छन् भने निजी क्षेत्र र राज्यका अन्य निकायले पनि कम्तीमा आफ्नो जिम्मेवारीप्रति इमानदार हुनैपर्छ।

सलाम त्यो हातलाई, जसले मृत्युबाट जीवन तान्यो

आज भोटेकोशीको भेलले धेरै कुरा बगाएको छ। तर उसले एउटा सत्य बगाउन सकेको छैन—नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलप्रतिको नागरिकको भरोसा। बाढीको पानी घट्दै जाला। सडक खुल्लान्। घरहरू फेरि बन्लान्। पुलहरू पुनर्निर्माण होलान्। तर विपद्को बेला कसले हात थाम्यो भन्ने स्मृति नागरिकको मनमा लामो समयसम्म जीवित रहन्छ। त्यसैले नागरिकको जीवन जोगाउन आफ्नो जीवन जोखिममा राख्ने प्रत्येक सुरक्षाकर्मीलाई सम्मान गरौँ।

उनीहरूलाई केवल ताली होइन, राज्यको बलियो साथ दिऔँ। उनीहरूलाई केवल प्रशंसा होइन, पर्याप्त साधन दिऔँ। उनीहरूलाई केवल पदक होइन, सुरक्षित कार्य वातावरण दिऔँ। किनकि ‘ज्यान रहे जहान रहन्छ’ भनेझैँ, नागरिकको ज्यान जोगाउने यो महान् अभियानमा खटिने सुरक्षाकर्मीको ज्यान पनि उत्तिकै मूल्यवान् छ। बाढीको भेलले घर बगाउन सक्छ, तर साहस बगाउन सक्दैन। पहिरोले बाटो रोक्न सक्छ, तर कर्तव्य रोक्न सक्दैन।

प्रकृतिले चुनौती दिन सक्छ, तर राष्ट्रसेवाको भावना झुक्न हुँदैन। भोटेकोशीको भेलसँग जुध्दै नागरिकको जीवन बचाउने नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका ती वीर हातहरूलाई सलाम। विपद्मा नागरिकको हात समाउने ती बर्दीधारी हातहरू नै राज्यको भरोसाको हात हुन्। र राज्यले पनि ती हातलाई सधैँ बलियो बनाइरहनुपर्छ। किनकि अन्ततः देश संकटमा पर्दा देशको शक्ति भवनमा होइन, मैदानमा देखिन्छ।
त्यो मैदानमा आज नेपाली सेना छ।

नेपाल प्रहरी छ। सशस्त्र प्रहरी बल छ। र उनीहरूको हातमा केवल हतियार छैन—नागरिकको जीवन बचाउने जिम्मेवारी छ। त्यसैले आजको सम्पादकीयको निष्कर्ष स्पष्ट छ, **बाढीले विनाश गर्‍यो, तर सुरक्षाकर्मीले भरोसा जोगाए।
भेलले धेरै कुरा बगायो, तर नेपाली सेनाको साहस बगाउन सकेन। नागरिक डुब्न थाले, बर्दीधारी हात अघि बढे। त्यही हातलाई सलाम। त्यही साहसलाई सलाम। त्यही राष्ट्रसेवालाई सलाम।